10ನೇ ತರಗತಿ ಅಧ್ಯಾಯ – 6 ವಿಜ್ಞಾನ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನೋಟ್ಸ್ | 10th Class Science Chapter 6 Notes

ಸಾರಾಂಶ:
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗ : ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹಕವು ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು :
• ಕಾಂತಕ್ಷೇತ: ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳಿರುವ ಕಾಂತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಎನ್ನುವರು.
• ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು: ಕಾಂತದ ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೇಖೆಗಳು. ಇವು ಉತ್ತರ
ಧನೃುವದಿಂದ ಹೊರಟು ದಕ್ಷಣ ಧನೃುವದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಂತೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ನಿಯಮ : ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾಹಕದ ಸುತ್ತ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕಾಂತೀಯ
ಬಲರೇಖೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಹಕವನ್ನು ಬಲಗೈ ಹಿಡಿಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ವಿದ್ಯುತ್ಪçವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ ವಾಹಕವನ್ನು ಸುತು ್ತವರಿದಿರುವ ಇತರೆ ಬೆರಳುಗಳು ಉತ್ಪತಿಯಾದ
ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನೇರವಾಹಕದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ : ವಾಹಕವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊAಡತೆ
ಏಕಕೇAದ್ರೀಯ ವೃತ್ತಗಳಂತೆ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ವಾಹಕ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ : ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತ ಏಕಕೇಂದ್ರೀಯ ವೃತ್ತಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.
ಸುರುಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬಳಿ ಬಲರೇಖೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ :
• ಹಲವು ಸುತು ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹಕ ಸುರುಳಿ.
• ದಂಡಕಾAತದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದAತೆ ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.
ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತಗಳು : ಸೊಲೆನಾಯ ್ಡ ನ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸಿದಾಗ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೊಲೆನಾಯ ್ಡ ನಡುವೆ ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಅದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌ನ ಎಡಗೈ ನಿಯಮ : ಎಡಗೈನ ಹೆಬ್ಬೆರಳು, ತೋರುಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ
ಲಂಬವಾಗಿರುವAತೆ ಹಿಡಿದಾಗ ತೋರುಬೆರಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಮದ್ಯದ ಬೆರಳು
ವಿದ್ಯುತ್ಪçವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಹೆಬ್ಬರಳು ವಾಹಕ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನ್ವಯಗಳು : ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರು ¥ sೆ್ಲಮಿಂಗ್‌ನ ಎಡಗೈ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ ್ರಶ್ನೆಗಳು
೧. ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದರೇನು ?

ಉ : ಕಾಂತದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಂತೀಯ ಬಲದ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತಾ ್ತರೆ.
೨. ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಎಂದರೇನು ?
ಉ : ಕಾಂತದ ಒಂದು ದ್ರುವದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು z sÀÄ್ರವಕ್ಕೆ ಎಳೆದ ಕಾಂತೀಯ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ
ಅಗೋಚರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಎನ್ನುವರು.
೩. ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ಎಂದರೇನು ?
ಉ : ಅವಾಹಕ ಹೊದಿಕೆ ಇರುವ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಯ ಅನೇಕ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಸುತ್ತಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರ್
ಆಕಾರವನ್ನು ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ಎನ್ನುವರು.

೪. ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತ ಎಂದರೇನು ?
ಉ : ಹೆಚು ್ಚ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಂತೀಯ ವಸು ್ತವಿನ ಮೆದು
ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡನ್ನು ಇರಿಸಿದಾಗ ಕಾಂತದ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತ ಎನ್ನುವರು.
೫. ಮೋಟರ್ ನ ಕಾರ್ಯವೇನು ?
ಉ : ಮೋಟರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
೬. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ನ ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬರಳ ನಿಯಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉ : ನಿಮ್ಮ ಬಲಗೈನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನೇರವಾದ ಒಂದು ವಾಹಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಿರಿ ಎಂದು
ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಾಹಕದ ಸುತ್ತಲೂ
ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆರಳುಗಳು ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
೭. ಪ್ಯೂಸ್ ನ ಕಾರ್ಯವೇನು ?
ಉ : ಪ್ಯೂಸ್, ಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಓವರ್ ಲೋಡ್ ನಿಂದ ಆಗುವ
ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
೮. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ ಎಡಗೈ ನಿಯಮ ವಿವರಿಸಿ.
ಉ : ಎಡಗೈನ ಹೆಬ್ಬೆರಳು, ತೋರುಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗಿರುವAತೆ
ಹಿಡಿದುಕೊAಡಾಗ ತೋರುಬೆರೆಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು, ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳು ವಿದ್ಯತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು
ಸೂಚಿಸಿದರೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ವಾಹಕದ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ¥ sೆ್ಲಮಿಂಗ್ ನ
ಎಡಗೈ ನಿಯಮ ಎನ್ನುವರು.
೯. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ ಎಡಗೈ ನಿಯಮ ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಯಾವುದು ?
ಉ : ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್
೧೦. ಹ್ರಸ್ಟ ಮಂಡಲ ಎಂದರೇನು ?

ಉ : ಗೃಹಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಜೀವ ತಂತಿ ಮತು ್ತ ತಟಸ್ಥ ತಂತಿಗಳು ಎರಡೂ ನೇರ
ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಥಟ್ಟನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
೧೧. ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಧನ ಯಾವುದು?
ಉ: ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್.
೧೨. ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .
ಉ : ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು .
ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
೧೩. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯಾವುದಾದರು ಎರಡು ಸುರಕ್ಷಾ
ಕ ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.
ಉ : ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ಯೂಸ್ ಅಳವಡಿಸುವುದು.
ಭೂಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು.
೧೪. ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಲೋಹ ಯಾವುದು ?
ಉ: ಮೆದು ಕಬ್ಬಿಣ.
೧೫. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತಿರುವ ಒಂದು ನೇರ ವಾಹಕದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ತಂತಿಯ
ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಉ: (ಎ) ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚಾ ್ಚಗುತ್ತದೆ.
(ಬಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಿದಾಗ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
೧. ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಉ : * ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಉತ್ತರ ಧನೃುವದಿಂದ ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಧನೃುವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
* ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಧನೃುವಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಒಂದನೊುAದು ಛೇದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
* ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಆವೃತ್ತ ಜಾಲಗಳಾಗಿವೆ.
* ಕಾಂತದಿAದ ದೂರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ದಂಡಕಾAತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನೀವು ಹೇಗೆ
ಗುರುತಿಸುವಿರಿ.?
ಉ : ಬಲರೇಖೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನ –
* ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ದಂಡಕಾAತವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಅದರ ನಂತರ ಅದರ ಉತ್ತರ ವದ ಬಳಿ
ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ಎರಡು ತುದಿಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಬೇಕು.
* ನಂತರ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ
ಬರುವಂತೆ ಇರಿಸಿ ಪುನಃ ತುದಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.
* ಇದೇ ರೀತಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ತುದಿಯು ದಂಡಕಾAತದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ
ಸೇರುತ್ತದೆ.
* ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಈ ರೇಖೆಯ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆ.
* ಇದನ್ನು ಕಾಂತದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲಿಟ್ಟು ಪುನಾರಾವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಬಲರೇಖೆಗಳ ಆವೃತ್ತ ಜಾಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ ್ರವಾಹದಿಂದ ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ.
ಉ : * ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಿರುವ ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ನ ಸುತ್ತ ಉಂಟಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತದ ಮಾದರಿ ದಂಡಕಾAತದ
ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
* ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಂತರ ರೇಖೆಗಳಾಗಿವೆ.
* ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ಒಳಭಾಗದಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
೪. ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳು ಯಾವುವು ?
ಉ : ಸೊಲನಾಯ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳು-
* ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ
* ಸುರುಳಿಯ ಸುತು ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ.
೫. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಓವರ್ ಲೋಡ್ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು ?
ಉ : ಓವರ್ ಲೋಡ್ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣಗಳು –
* ಸಜೀವ ತಂತಿ ಮತು ್ತ ತಟಸ್ಥ ತಂತಿಗಳು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ
* ಒಂದೇ ಸಾಕೆಟ್ ಗೆ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ
* ನಿಗದಿತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭವಾಂತರ ಉಂಟಾದಾಗ ಓವರ್ ಲೋಡ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
೬. ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಓವರ್ ಲೋಡ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಯಾವುದಾದರು ಎರಡು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು
ತಿಳಿಸಿ.
* ಸಜೀವ ಮತು ್ತ ತಟಸ್ಥ ತಂತಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
* ನಿಗದಿತ ರೇಟಿಂಗ್ ಇರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
* ಒಂದೇ ಸಾಕೆಟ್ ಗೆ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಾರದು .

೭. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಪ್ಯಾರಡೆಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತಿಳಿದು
ಬರುವ ಅಂಶ ಏನು?
ಉ : ಅವಾಹಕ ಹೊಂದಿಕೆ ಇರುವ ವಾಹಕ ತಂತಿಯನ್ನು ಒಂದು ರಟ್ಟಿನ ಕೊಳವೆಗೆ ಸುತ್ತಿ ಅದರ ತುದಿಗಳನ್ನು
ಗ್ಾಾಲ್ವನೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಕಾಂತವನ್ನು ರಟ್ಟಿನ ಕೊಳವೆಯೊಳಗೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ
ಮಾಡಿದಾಗ ಗ್ಾಾಲ್ವನೋಮೀಟರ್‌ನ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಸುರುಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊAಡಿರುವ
ಕಾAತಕ್ಷೇತ್ರ ಬದಲಾದಾಗ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರೇರಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ
ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
೮. ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಮೇಲ್ಮೆöÊ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು
ಭೂಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆ? ವಿವರಿಸಿ.
ಉ : ಲೋಹದ ಮೇಲ್ಮೆöÊ ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೋರಿಕೆಯುಂಟಾದಲ್ಲಿ
ಅದರ ವಿಭಾಂತರವು ಭೂಮಿಯ ವಿಭಾಂತರಕ್ಕೆ ನಮಾನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರರಿಗೆ ತೀವ್ರ
ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
೯. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಓವರ್ ಲೋಡ್ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ.
೧. ಸಜೀವ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ತಂತಿಗಳು ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ
೨. ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದೋಷವಿದ್ದಾಗ
೩. ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಕೆಟ್ ಗೆ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ
೪. ನಿಗದಿತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭವಾಂತರ ಉಂಟಾದಾಗ
೧೦. ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ತಂತಿಗಳ ಬಣ್ಣದ ಸಂಕೇತ ತಿಳಿಸಿ.
ಅ) ಕೆಂಪು ಅವಾಹಕ ಹೊಂದಿರುವ ತಂತಿ- ಸಜೀವ ತಂತಿ (ಧನಾತ್ಮಕ )
ಆ) ಕಪ್ಪು ಅವಾಹಕ ಹೊದಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಂತಿ – ತಟಸ್ಥ ತಂತಿ (ಋಣಾತ್ಮಕ)
ಇ) ಹಸಿರು ಅವಾಹಕ ಹೊದಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಂತಿ – ಭೂಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿ
೧೧. ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ ್ರತ್ಯೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಅವು ಯಾವುವು?
ಉ: ೧. ಗೀಸರ್, ಕೂಲರ್, ತಂಪುಕಾರಕ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ೧೫ಂ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು
೨. ಬಲ್ಬ್, ಫ್ಯಾನ್, ಟಿ.ವಿ, ಉಪಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ೫ಂ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮಂಡಲ.
ನಾಲ್ಕು ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.
೧. ದಂಡಕಾAತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗವೊಂದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉ : ಚಟುವಟಿಕೆ ೧೨.೩ ರ ಮೊದಲ ಎಂಟು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಕೊಡಿ.
೧. ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯತ್ ಫ್ಯೂಸ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಉ: ವಿದ್ಯತ್ ಫ್ಯೂಸ್ ನ ಬಳಕೆಯು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯತ್ ಮಂಡಲ ಮತು ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ
ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
೨. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ಅನ್ನು ದಂಡಕಾAತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು ಕಾರಣ ಕೊಡಿ.
ಉ : ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತಿ ್ತರುವ ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ನ ಸುತ್ತಲೂ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳು
ದಂಡಕಾAತದ ಕಾಂತೀಯ ಬಲರೇಖೆಗಳನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಸೊಲೆನಾಯ್ಡ್ ನ ಒಂದು ತುದಿಯು ಕಾಂತದ ಉತ್ತರ z sÀÄ್ರವದಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ
ಧ್ರುವದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ